دررثای ماه شریف رمضان
ماه شریف رمضان مبارکباد !
عبدالقيوم فدوي
حلول ماه شریف وپربرکت رمضان برکافهء مسلمانان جهان و بخصوص هموطنان مبارک باد !
رمضان از مصدر «رمض» به معناى شدت حرارت و گرمي دراثر تابش آفتاب را گويند.
برخي آن را به سنگ داغ وسوزان وگداخته شده درزيرشعاع وحرارت آفتاب هم تعبيركرده اند.
اينكه چرا اين اصطاح براي ماه روزه انتخاب گرديده، پيچيدگي يا به عبارت ديگر باريكي هاي خاصي دارد كه برخي دانشمندان "گداخته شدن، بريان شدن ودگرگون شدن در زير آفتاب گرم و سوزان نفس و تحمل سختي ها و ضربات بى امانش" نيز تعبير كرده اند.
پس ازاين تعابيرمعلوم مي شود كه رمضان ماه تحمل، استقامت وصبردر مقابل مشكلات شديد گرسنگي وتشنگي درزيرتابش وحرارت گدازندۀ آفتاب سوزان، آنهم درروزهاي طولاني تابستان است.
به تعبيرديگر، رمضان ماهي است كه درآن عنايات و رحمت بي پايان الهي(ج) شامل حال بندگان متحولش گرديده و دراثرحرارت آن، گناهان شان را آتش گرفته، به خاكستر فنا مبدل مي سازد.
به هرحال، رمضان ماه نهم ازماه هاي قمري بوده و نام گذاري آن براي ماه روزه، ازآن سبب قداست پيداكرده و مملو ازخير و سعادت تعبيرمي گردد كه يكي از اسماء الله است.
درطول روزهای این ماه پرازخیر و سعادتُ یک انسان مسلمان دربرابر نفس سرکش و اماره اش می ایستد و گرسنگی وتشنگی ناشی از آن را به بسیار اشتیاق تحمل می کند.
اینجااست که روزه داری معنی و مفهوم عبادت و تقرب به درگاه خداوند کریم و بی نیاز(ج) را پیدا می کند و قداست می یابد.
دراين ماه است كه خداوند سبحان(ج) دربرابر خواسته ها و تقاضاي بندگانش لبيك گفته ، حوائج مشروعۀ آنان را برآورده و دروازه هاي رحمت و بهشتش را برروي روزه داران حقيقي بازنگه داشته و معاصي وگناهان آنان را با عنايات واسعه اش مي بخشايد.
يكي ازعلل متبرك بودن رمضان اين اينست كه قرآن كريم مي فرمايد:
"شهررمضان الذي انزل فيه القرآن"، يعني رمضان ماهي است كه درآن، خداوند تبارك وتعالي (ج) فيصل بزرگ و قرآن عظيم الشأنش را براي رهنمائي بشر فرو فرستاده و دراثرآن خير و سعادت را براي پيروان راستين قرآن كريم ارزاني فرموده است.
شبهاي مبارك قدركه دراواخرثلث دوم و اوايل ثلث سوم اين ماه اتفاق مي افتد، چنان پرخير و بركت است كه به تعبيرقرآن كريم: "ليلة القدرخيرمن الف شهر"، يعني شب قدر بالاتر و افضل ترازهزارماه است.
حضرت امام محمد باقر(ع) ازقول حضرت رسول اكرم(ص) مي فرمايد:
"لكل شىء ربيع و ربيع القرآن شهررمضان".
يعني براى هر شيئ وچيزى بهارى است و بهار متبرك ومملوازخير و بركت قرآن كريم، همانا ماه مبارك ومقدس رمضان است.
خاقاني شاعرمعروف زبان فارسي تعبيرزيبائي درمورد رمضان دارد كه گفته است:
عشق آتشي است كاتش دوزخ غذاي اوست
پــس عشـق روزه دار و تـو در دوزخ هـوا
صبوحي، شاعرنامورديگر نيزسروده است:
روزه دارم من و افـطارم از آن لعل لب است
آري افـطار رطـب در رمضان مستحب است
روز مـاه رمـضان زلـف مـيـفــشان كه فـقــيه
بخورد روزه خود را به گمانش كه شب است
به هرحال، ازبارگاه خداوند تبارك و تعالي(ج) عاجزانه خواستاريم تا به بركت اين ماه مبارك در كشورعزيز و اسلامي ما افغانستان يك آرامش پايدار، صلح و صفاي دائمي برقرارفرمايد و براي مسئولين اموراين سرزمين نيزدرراستاي خدمت گزاري براي مردم رنج كشيده اش وآباداني وترقي اين وطن مصيبت كشيده نيزاحساس مسئوليت، اداي دين و روحيۀ وظيفه شناسي ارزاني فرمايد.
روزه و تنظيم برنامه هاي غذائی
قرآن عظيم الشأن باخطاب به انسان ها مي فرمايد: " فلينظرالي طعامك" يعني بسوي طعام و غذاي تان توجه و دقت نمائيد.
دانشمندان غذاشناسي واسلامي به اين باوراند كه اگركسي به مواد غذائي مصرفي و خوراكي هاي خود توجه دقيق وعميق نداشته باشد، گويا كه ازدستورات قرآن كريم سرپيچي كرده و صحت و سلامتي خودش را به خطرانداخته است.
بطورمثال، همه مي دانند واطلاع دارند كه لبنيات به عنوان غذاي روزمرۀ انسان بسيار مفيد بوده و براي صحت و سلامتي ارزش بالائي دارد.
درحاليكه اگرهمين لبنيات مفيدثابت شده، بدون رويه و به شكل غيراصولي مصرف گردد، ممكن است مصرف كننده را با مشكلات مواجه گرداند.
يعني اگر كسي مكرراً و بدون سنجش لبنيات مصرف نمايد و براي بالابردن جذب و طرح آن آب و مايعات كافي ننوشد، به احتمال بسيارقوي كه سنگ هاي كليوي وسنگ مثانه را برايش به بارآورد.
يكي ازمنرال هاي مفيد وحياتي اي كه لبنيات درتركيب خود دارند، كلسيم غني آن ها است.
مصرف لبنيات زماني براي وجود مصرف كننده مفيد تمام مي شود تا مصرف كننده، برعلاوۀ آب و مايعات كافي خرما و چارمغزنيز استفاده نمايد تاويتامين D و فاسفورس موجود درخرما و چارمغز، درتثبيت و استحكام كلسيم روي استخوان ها عمل نموده، از ضايعات ورسوبات آن جلوگيري نمايد.
درغيرآنصورت ممكن است درجداررگها، خم وپيچ فلترگرده ها و جوف مثانه رسوب نموده، كتله هاي سنگ و منگ را تشكيل دهد و عواقب ناگواري را به بار آورد.
گاهي هم مصرف همزمان برخي ازمواد غذائي نيز ممكن است اينگونه مشكلات را به بار بياورد.
به طور نمونه، آنانيكه تجربه كرده اند، اگر كسي، يكي – دوبار ياچند بارماست را همراه با رواش (چُكري) يكجا مصرف نمايد، رسوباتي را درگرده ها يا مثانه يا كيسۀ صفرايش تشكيل مي دهد.
البته اين نكته هم بايد خاطرنشان گردد كه خوردن غذاهاي پروتيني اي كه منشاء حيواني دارند، به تنهائي براي تامين كمبودات پروتيني بدن ما كافي نبوده، بلكه لازم است همراه آن ها سبزيجات، ميوه جات، حبوبات ، آب و مايعات ديگر نيز به مصرف برسد.
ضمناً بايد توجه صورت گيرد تا ازپرخوري و بدخوري و تناول غذاهاي سنگين درشب هاي ماه رمضان خودداري گردد.
بعداز صرف غذا، طبعاً يك مقدارتحرك بدني وحداقل مقداري پياده روي نيزلازم است تا غذاهاي بلعيده شده، در معده هضم ناشده تراكم نكند.
طبق تحقيقات بدست آمده توسط دانشمندان، بافرارسيدن شب هاي رمضان، بايد توجه شود تا با آب سرد، نوشابه هاي گازدار، چاي، قهوه و سائرنوشابه هاي مصنوعي افطارصورت نگيرد.
چون ازروزي كه نوشابه هاي مصنوعي و گازدارو نوشابه هاي الكولي وارد برنامه هاي غذائي بشرگرديده، معدۀ هيچ مصرف كننده اي ازآدميزادگان به صورت طبيعي ايفاي وظيفه ننموده است!!.
بنا براين بهترين افطاريه براي يك روزه دار، چند حبه خرما با يكي – دو قاشق عسل، يا كشمش با انجير و دوعدد چارمغز يا مقداري انگور، يا شيرگرم با خرما، يا فرني كه باشيرتازه وطبيعي تهيه شده باشد نه با شيرخشك ، يا حليم كمچرب است.
اگرهيچكدام آنها ميسرنباشد بهتراست با يكي – دو گيلاس آب گرم افطارشود ويكي – دوساعت بعد غذاي شب را صرف كند.
البته مي توان كمي نان با پنير، چند حبه خرما و سبزي ضدعفوني شده، يا پنيربا چارمغز و خرما و يك گيلاس آب گرم گردد.
ضمناً ناگفته نماند كه نه تنها روزه داران، بلكه درهمۀ طول عمر، نبايد انسان خودش را با آشاميدن آب زياد در وسط غذا عادت دهد.
زيرا آشاميدن آب ويا نوشابه، انزايم هاي مترشحۀ معده را رقيق ساخته، هضميت غذاي تناول شده را به اختلال جدي مواجه مي سازد.
درآن صورت است كه نفخ، باد، بدهضمي وقبضيت وسائر عوارض وكمكاري هاي جهازهضمي را به بارمي آورد.
اگركسي بخواهد ازعوارض يادشده درسيستم جهازهضمي اش جلوگيري نمايد، حد اقل يكي – دو ساعت پس از صرف غذا و درشب هاي رمضان حداقل يكي دوساعت بعداز غذا تا قبل از سحر آب و مايعات مورد نيازش را بنوشد.
غذاي سحر يك روزه دار بايد سبك باشد و وقت كافي نيز داشته باشيد تا سحري را با آرامش و خاطرجمعي صرف نمايد وهرلقمه غذا حد اقل بيش از60 بارجويده شود.
به اينصورت لقمه هاي آسياب شدۀ غذا بوسيلۀ دندان ها، با انزايم ها ولعاب دهان به بسيار خوبي ممزوج ومنحل مي گردد.
بلافاصله پس از صرف غذاي سحر هم از مصرف آب، چاي، نوشابه و شيربايد خودداري گردد.
چون انزايم هاي ترشح شده درمعده دراثرنوشيدن آب و چاي رقيق گرديده، خاصيت هضم كنندگي آن فوق العاده پائين مي آيد و انسان را دچاربدهضمي ونفخ و باد معده و روده مي سازد.
درشب هاي ماه مبارك رمضان بهتراست كه ازخوردن شيريني هاي مصنوعي به عمل آمده از قند، شكرونيشكر، كه با تعاملات كيمياوي و درحضوركتلست هاي مضره وسمي ساخته مي شوند، نيز جداً خودداری به عمل آيد.
بجاي آنها، ازميوه جات فصلي، عسل، خرما، انگور، كشمش، خربوزه، تربوز، انجيروسائرميوه ها بايد قند مورد نيازبدن تأمين گردد.
بايدتوجه شود كه بامعدۀ خالي مصرف غذاهاي تند ومحرك و ثقيل نبايد مصرف شود.
چون درآن حالت هرقدر غذا نرم، ملايم و سهل الهضم باشد، روي معده وروده ها فشار نياورده، ثقلتي را روي بافت ها وانساج داخلي آن ها به بار نمي آورد.
درماه رمضان اگركسي خواسته باشد باغذايش سلاته (سالاد) نيز مصرف نمايد، بهتراست آن را بدون پياز تهيه نمايد تا باعث اذيت و تحريكات معده اش نشود.
اين نكته را نيز بايد به ياد داشته باشيم كه مصرف غذاهائي كه با داروهاي رنگارنگ ديگ تهيه مي شوند، احساس عطش و تشنگي انسان را بيشتردامن زده و حتي ممكن است باعث اختلال در پروسۀ هضم و جذب موادغذائي درطول جهاز هضمي اش نيز گردد.
همينطورغذاهاي سرخ شده، كتلت، كوكو، كباب هاي سخت، غذاهاي گوشتي بريان شده در سحري براي روزه داران احساس عطش و تشنگي را بار مي آورد.
روزه دارانيكه درهواي گرم دراثرفعاليت هاي بدني، زياد عرق مي ريزند و نمك وجود شان ضايع مي گردد، بايد درهنگام شب باخوردن غذاهاي شور، كمبود نمك شان را جبران نمايند، واگرنه رفته رفته به مشكلات كمبود نمك كه يكي ازعوارض آن ضايع شدن آب بدن وبرهم خوردن الكتروليت مايعات وجود است، مواجه خواهند شد.
نكتۀ مهم ديگرقابل يادآوري اينست كه يك انسان روزه دار درماه مبارك رمضان، بيش ازايام غيررمضان بايد به شستن و پاك نگهداشتن دهان و دندان هايش توجه نمايد.
خوانندگان محترم روزه دار!
اجازه دهيد راجع به يك پديدۀ ناميمون وزشت استعماري(كشيدن سيگرت و خوردن نصوار) نيز اشاره اي داشته باشيم:
درسطح جامعه مي بينيم كه تعداد كثيري خودشان را با بلعيدن زهرنيكوتين معتاد ساخته اند كه عمل شان كاملاً غيرعقلاني وخارج از دستورات اسلام وبرخلاف كليه موازين صحت و سلامتي است!!
استعمال تنباكودرهمۀ اوقات، بخصوص در ماه مبارك رمضان كه بدن انسان درحال سم زدائي و جاروب كردن مواد اضافي وزباله هاي متراكم شدۀ مضرۀ ديگراز قبيل كولسترول منفي (LDL) و (Triglyceride ) بالارفته درخون وپاك كاري مويرگ ها ازرسوبات مواد زائد در جدارآن ها و درعين حال منظم ساختن برنامه هاي ميتابوليزم حجرات بدن است، با كمال تأسف مي بينيم كه افراد عاقبت نينديش و ضعيف الاراده و سست تصميم، با بلعيدن دود سيگرت كه حاوي چهارصدنوع گازسمي بوده كه 43 نوع آن را دانشمندان و محقـقـين، سرطانزا تشخيص داده اند، و يا با خوردن پودربدبوي نصواركه درتركيب آن خاكسترو چونۀ آب نرسيده را نيزاضافه مي كنند(!!)، مانع تأثيرات مفيد روزه داري دربدن خود مي شوند و از بركات روزه در راه ايجاد و احياء صحت و سلامتي پايدار خويش بي بهره و محروم مي مانند.
البته بدون مبالغه، اين نكته براي همگان روشن است كه دودسيگرت و پودرنصوار، دشمن حتمي، مسلم و شناخته شدۀ سلامتي انسان است و برعلاوه پخش دود آن دراتاق ها و اماكن سرپوشيده وهمچنين تف تف نصوار در تفداني هاي برنجي يا المونيمي و يا در زيرلب گليم و قالين، درجلو روي اعضاء خانواده يا درحضورداشت مهمانان، سخت دلبد كننده، استفراغ آور، كاملاً غيراخلاقي و دور از ادب و معاشرت انساني بوده و باعث اذيت و آزار ديگران نيزمي گردد!!
ماه رمضان بهترين فرصت طلائي است تا آنانيكه خودشان را به هرنحوي كه بوده، با دود سيگرت، چرس ونصوارآغشته ساخته اند، با يك تصميم قاطع واتخاذ برنامۀ دقيق خود شان را از شر آن ها و بردگي كمپني هاي غول آسا و مافيائي سيگرت سازي برهانند و براي هميشه صحت و سلامتي پايداري رابراي خود شان به ارمغان آورند.
تذكرلازم اينكه، درشماره هاي آينده، با استعانت از توفيقات الهي(ج) درنظرداريم پيرامون غذاهاي رايج مصرفي دركشوروآلوده سازي مواد غذائي درخانه ها و بازارها مطالبي را دردست تهيه داريم كه اگرعنايات خداوندي (ج) نصيب ما گرديد، درشماره هاي آينده مطالب مفيدي را به شكل مستند به نشرخواهيم سپرد.
E-mail:aq.fedawi@yahoo.com